Δυστοπία: Πώς οι παίκτες του Pokémon Go βρέθηκαν να δίνουν δεδομένα για drones σε εμπόλεμες ζώνες

Αν και η μόδα του έχει υποχωρήσει πλέον, τα προηγούμενα χρόνια το Pokémon Go είχε κατακτήσει τον κόσμο, με εκατομμύρια χρήστες να «κυνηγούν» Pokémon με τα κινητά τους σε δρόμους και πλατείες. Τώρα όμως, το παιχνίδι αυτό με τα συμπαθή «τέρατα τσέπης», έρχεται να αποτελέσει δεξαμενή δεδομένων για την πολεμική βιομηχανία των drones.

Το Pokémon Go είναι ένα παιχνίδι επαυξημένης πραγματικότητας (AR - Augmented Reality) για κινητά τηλέφωνα, που κυκλοφόρησε το 2016, προκαλώντας παγκόσμια φρενίτιδα στους νεαρούς χρήστες. Το παιχνίδι επέτρεπε στους παίκτες να βρίσκουν και να «πιάνουν» Pokémon στον πραγματικό κόσμο χρησιμοποιώντας τις κάμερες των κινητών τους. Το 2018, η εταιρεία ανέφερε ότι το παιχνίδι είχε ξεπεράσει τα 800 εκατομμύρια downloads παγκοσμίως.

Μία ενημερωμένη έκδοση του παιχνιδιού το 2021 εισήγαγε τα Pokéstops, τα οποία έδιναν στους παίκτες ανταμοιβές εντός του παιχνιδιού όταν «σάρωναν» πραγματικές τοποθεσίες με τις συσκευές τους. Η λειτουργία αυτή απαιτούσε τη ρητή συγκατάθεση των χρηστών. Αυτή μάλλον δινόταν τυπικά και βιαστικά, χωρίς όμως οι παίκτες να φανταστούν πού θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν αυτά τα δεδομένα.

Από τον Πίκατσου στα drones

Η Niantic, η οποία δημιούργησε το παιχνίδι των Pokémon σε συνεργασία με τη Nintendo, συνέλεγε αυτά τα δεδομένα γεωγραφικής σάρωσης των χρηστών πριν πουλήσει το τμήμα παιχνιδιών της το 2025. Αυτές οι σαρώσεις χρησιμοποιήθηκαν στη συνέχεια για την εκπαίδευση των μοντέλων AI της εταιρείας, ώστε να αναγνωρίζουν και να ερμηνεύουν χώρους στον φυσικό κόσμο.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του DroneXL, ιστότοπου αφιερωμένου στην τεχνολογία των drones, η Niantic επιβεβαίωσε τη συνεργασία της με τη Vantor, μια εταιρεία που εξειδικεύεται σε λογισμικό χωρικής ανίχνευσης για drones, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που χρησιμοποιούνται από ορισμένους στρατούς.

Η συμφωνία έχει σχεδιαστεί για να επιτρέπει στα drones να πλοηγούνται και να συντονίζονται με ακρίβεια σε περιοχές όπου δεν υπάρχει διαθέσιμο σήμα GPS.

«Οι παίκτες υπέβαλαν εθελοντικά τις σαρώσεις»

«Η συνεργασία αντιμετωπίζει μια κρίσιμη ευπάθεια στις σύγχρονες επιχειρήσεις: τη μη διαθεσιμότητα, την παραποίηση (spoofing), τις παρεμβολές και το μπλοκάρισμα (jamming) του GPS», αναφερόταν σε ανακοίνωση τον Δεκέμβριο του 2025, σύμφωνα με τον Guardian. «Όταν τα δορυφορικά σήματα τίθενται σε κίνδυνο, τα αυτόνομα συστήματα και οι ομάδες πεδίου χάνουν την ικανότητά τους να προσανατολίζονται, να συντονίζονται ή να διατηρούν ακριβή επίγνωση της κατάστασης».

Ο επικεφαλής προϊόντος της Vantor, Peter Wilczynski, υπογράμμισε τα οφέλη από τη συνεργασία των δύο εταιρειών σε συνέντευξή του τον Δεκέμβριο στο Tectonic Defence.

«Το σύγχρονο πεδίο μάχης πρόκειται να είναι γεμάτο από διαφορετικά συστήματα και θα θέλει κανείς να αναβαθμίζει αυτά τα συστήματα γρήγορα -εντάσσοντας το νέο υλικό (hardware) σε λειτουργία ταχύτερα από το νέο λογισμικό (software)», δήλωσε ο Wilczynski.

Και οι δύο εταιρείες δήλωσαν ότι οι επίγειες σαρώσεις από το παιχνίδι δεν παραχωρήθηκαν στη Vantor στο πλαίσιο της συνεργασίας, αλλά οι σαρώσεις από το Pokémon Go χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση των βασικών μοντέλων της Niantic.

«Οι σαρώσεις επαυξημένης πραγματικότητας που συλλέχθηκαν μέσω του Pokémon Go υποβλήθηκαν εθελοντικά από παίκτες που επέλεξαν τη συγκεκριμένη λειτουργία και υπόκεινταν στους ισχύοντες Όρους Χρήσης και την Πολιτική Απορρήτου της εκάστοτε περιόδου», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Niantic.

Και οι δύο εταιρείες ανέφεραν ότι η συνεργασία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.

Μια ανησυχητική εξέλιξη - Ανάγκη για νομική προστασία

Ο Tom Sulston, επικεφαλής πολιτικής του think tank «Digital Rights Watch», δήλωσε ότι η χρήση δεδομένων από πολίτες για στρατιωτικούς σκοπούς είναι ανησυχητική.

«Αν και μπορεί να έχουν αποποιήσεις ευθυνών στους όρους και τις προϋποθέσεις τους, γνωρίζουμε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν διαβάζουν τεράστια νομικά έγγραφα όταν θέλουν να παίξουν ένα βιντεοπαιχνίδι», δήλωσε.

«Χρειαζόμαστε οι ρυθμιστικές αρχές να εστιάσουν σε κριτήρια που αφορούν το ‘βέλτιστο συμφέρον του χρήστη’ ή το ‘δίκαιο και εύλογο’, ώστε να προστατεύονται οι χρήστες από τέτοιου είδους εκμετάλλευση.

«Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι ‘δωρεάν’ υπηρεσίες λογισμικού συχνά αντιμετωπίζουν τον χρήστη όχι ως πελάτη, αλλά ως το προϊόν που πρόκειται να πουληθεί», πρόσθεσε.

Ο Δρ. Rob Nicholls, ανώτερος ερευνητής, συνεργαζόμενος με το κέντρο για την τεχνητή νοημοσύνη, την εμπιστοσύνη και τη διακυβέρνηση του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, δήλωσε ότι η συγκεκριμένη περίπτωση είναι πιθανότατα η κορυφή του παγόβουνου όσον αφορά τη χρήση δεδομένων που συλλέγονται από εφαρμογές για άλλους σκοπούς.

«Έχουμε ήδη δει ότι δεδομένα από το Strava χρησιμοποιήθηκαν για τον εντοπισμό της τοποθεσίας στρατιωτικών εγκαταστάσεων», δήλωσε. «Μάλιστα, οδηγίες για τη μη χρήση συσκευών με GPS και δυνατότητες κοινής χρήσης δεδομένων έχουν ήδη εκδοθεί από έναν αριθμό διαφορετικών στρατών».

Η Vantor ανακοίνωσε τον Φεβρουάριο μια συμφωνία με τον στρατό των ΗΠΑ, ύψους έως 217 εκατομμυρίων δολαρίων, για λογισμικό εκπαίδευσης. Η Niantic πούλησε το τμήμα βιντεοπαιχνιδιών της στη σαουδαραβικών συμφερόντων Scopely έναντι 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025.